1. Ana Sayfa
  2. Bilim
  3. Bilim insanları ilk kez bir beyaz cüce yıldızın yörüngesinde dolanan devasa bir gezegen keşfetti

Bilim insanları ilk kez bir beyaz cüce yıldızın yörüngesinde dolanan devasa bir gezegen keşfetti

227576-1212173127_668x445

Dr. Schreiber, “keşfin bir bakıma kendi Güneş Sistemi’mizin çok uzak geleceğine kısa bir bakış atma imkanı verdiğini” söyledi

Bilim insanları ilk defa ölü bir beyaz cüce yıldızın yörüngesinde dolaşan bir gezegene dair kanıtlara ulaştı.

Bu cüsseli uzak gezegen buharlaşan atmosferinin oluşturduğu gaz diski sayesinde keşfedildi.

Gezegenin hacmi yörüngesinde dolaştığı ölü yıldızdan çok daha büyük. Neptün’e benzeyen bu uzak gezegen, kabaca Dünya boyutundaki beyaz cüceden yaklaşık 4 kat daha büyük.

Yıldızının etrafındaki bir turu 10 gün süren bu dev gezegen arkasında hidrojen, oksijen ve sülfür içeren bir gaz izi bırakıyor.

Araştırmacılar şimdiye kadar bir yıldızın beyaz cüceye dönüşümü sırasında varlığını sürdürebilmiş bir gezegene dair herhangi bir kanıt bulunamadığını belirtiyor.

Warwick Üniversitesi Fizik Bölümü ve Valparaiso Üniversitesi’nindeki Millennium Nucleus for Planet Formation’dan (Millennium Gezegen Oluşumu için Çekirdek Enstitüsü, NPF) astronomların gerçekleştirdiği keşif, hakemli bilim dergisi Nature’de yayımlandı.

Bilim insanları bunun bir beyaz cüce yıldızının yörüngesinde bulunan devasa bir gezegene dair ilk kanıt olduğunu ifade ediyor.

WDJ0914+1914 ismi verilen yıldız, Sloan Dijital Gökyüzü Araştırması’nın (Sloan Digital Sky Survey) 10 bin beyaz cüceyi kapsayan araştırmasında gözlemlendi.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Evrendeki İlk Renk Neydi?

Araştırmacılar, yıldızın Dünya’dan yaklaşık 2 bin ışık yılı uzaklıkta bulunduğunu söylüyor.

Warwick Üniversitesi’nden astronomlar, yıldızın etrafında yer alan elementleri tespit etmek için yıldız sisteminden yayılan ışıktaki hafif farklılıkları analiz etti.

Astronomlar verilerde hidrojenin çok minik sıçramalarının yanı sıra daha önce hiç gözlemlenmemiş oksijen ve sülfür de tespit etti.

Şili’deki Avrupa Güney Gözlemevi’nin (European Southern Observatory, ESO) Çok Büyük Telekop’unu (Very Large Telescope, VLT) kullanan araştırmacılar, gazların şeklinin bir gaz halkasına özgü göstergeler barındırdığını keşfetti.

Araştırmanın başyazarı, Warwick Üniversitesi’nden Dr. Boris Gaensicke şunları ifade etti:

İlk başta gördüğümüz şeyin iki yıldız arasında kütle akışının oluşturduğu bir büyüme diskine sahip ikili bir yıldız sistemi olduğunu düşündük. Ancak gözlemlerimiz tek bir beyaz cücenin etrafında bizim Güneş’imizin yaklaşık 10 katı büyüklüğünde, sadece hidrojen, oksijen ve sülfür içeren bir disk bulunduğunu gösteriyor. Böyle bir sistem daha önce hiç gözlemlenmedi ve benim açımdan bunun özgün bir yıldız olduğu anında netleşti.

Verinin analizleri, diskin bileşiminde bulunanların bilim insanlarının kendi Güneş Sistemimiz’deki buz devleri olan Uranüs ve Neptün’ün derin katmanlarında bulmayı öngördükleriyle örtüştüğünü gösteriyor.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Karanlık Madde ve Karanlık Enerji

Valparaiso Üniversitesi’nden Dr. Matthias Schreiber, (yüzey sıcaklığı – ç.n.) 28 bin derece olan bu beyaz cücenin, gizlenen buz devi gezegeni yüksek enerjili fotonlarla döverek yavaşça buharlaştırdığını hesapladı.

Yıldızın etrafındaki gaz diskine çekilerek kaybolan kütlenin akış hızı saniyede 3 bin tondan daha fazla.

Dr. Gaensicke şunları dile getirdi:

Bu yıldız doğrudan göremediğimiz bir gezegene sahip ancak yıldız çok sıcak olduğu için gezegeni buharlaştırıyor ve biz kaybolan atmosferi tespit ediyoruz. Gezegene sahip pek çok daha soğuk beyaz cüce olabilir ama buharlaşmayı sağlamak için gerekli yüksek enerjii fotonları bulunmuyor ve dolayısıyla onları aynı yöntemle bulmamız mümkün değil. Bu keşif büyük bir ilerleme çünkü 20 yılı aşkın süredir beyaz cüce aşamasına geçerken varlığını koruyan gezegen sistemlerine ilişkin artan sayıda kanıta ulaşıyoruz. Beyaz cücelere çarpan çok sayıda asteroit, kuyruklu yıldız ve diğer küçük gezegensel nesneleri gözlemliyoruz ve bu olayları açıklamak için daha dışarıda bulunan daha büyük, gezegen kütlesinde cüsselere ihtiyaç var.

Dr. Gaensicke, bir gezegene dair gerçek bir kanıta sahip olmanın “önemli bir adım” olduğunu ekledi.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Vücudun 'biyolojik yaşı' tersine çevrilebilir mi

Dr. Schreiber ise, “Bir bakıma WDJ0914+1914 kendi Güneş Sistemi’mizin çok uzak geleceğine kısa bir bakış atma imkanı veriyor” dedi.

Bu beyaz cüce de bir zamanlar Güneş benzeri yıldızdı ancak nihayetinde yakıtını tüketti ve şişerek Güneş’ten yüzlerce kat büyük bir kızıl deve dönüştü.

Yaşamlarının bu evresindeki yıldızlar, kütlelerinin yarısına yakınını kaybeder ve geri kalanlar kendi içine çökerek geride Dünya boyutlarında bir yıldız bırakır.

Esasında beyaz cüceler, eski yıldızların yanıp tükenmiş çekirdekleridir.

Dünya’nın Güneş’i de yaklaşık 4,5 milyar yıl içinde “yakıtını” tüketecek ve dış katmanları şişerek Merkür’ü, Venüs’ü ve muhtemelen Dünya’yı yok ettikten sonra en sonunda yanıp tükenerek bir beyaz cüceye dönüşecek.

Dr. Schreiber ve Dr. Gaensicke öncülüğünde hakemli astrofizik dergisi Astrophysical Journal Letters’de yayımlanan paralel bir makalede astronomlar bu olayın Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün’ü buharlaştırmaya yetecek yüksek enerjili fotonlar yayacağını ayrıntılarıyla göstermişlerdi.

Yorum Yap